8. sınıf · Türkçe · Metin ve Söz Varlığı
Söz Sanatları konu anlatımı
Söz sanatları anlatımı güçlendirmek için sözcüklere alışılmışın dışında bir etki kazandırır. Benzetmede iki varlık arasındaki benzerlik kurulur; kişileştirmede insan özelliği insan dışındaki bir varlığa aktarılır; konuşturmada insan dışındaki varlık söz söyler; abartmada bir özellik olduğundan çok büyük veya küçük gösterilir. Sanatı ayırt ederken ifadeyi gerçek anlamda okuyup mümkün olup olmadığına, sonra aktarımın hangi yolla yapıldığına bak.
Bu konudan soru çöz →Temel kural
Her konuşturma kişileştirme içerir; fakat her kişileştirmede doğrudan konuşma yoktur.
Konuyu öğren
İnsan özelliğini yakala
“Çiçekler bize gülümsedi” ifadesinde insan davranışı çiçeğe aktarılır; kişileştirmedir.
Doğrudan sesi ayır
“Çiçek: Beni sulayın, dedi.” örneğinde çiçeğe söz söyletildiği için konuşturma vardır.
Benzerliği araştır
“Buz gibi eller” sözünde benzerlik vardır. “Gibi” sözcüğü her zaman bulunmak zorunda değildir.
Aşırılığa dikkat et
“Seni bin yıldır bekliyorum” ifadesi gerçeği aşırı büyüttüğü için abartmadır.
Çözümlü örnek
Örnek durum: “Rüzgâr gece boyunca pencereme bir şeyler fısıldadı.”
Soru: Bu cümlede hangi söz sanatı ağır basmaktadır?
Yanıt: Kişileştirme.
- “Fısıldamak” insana özgü bir eylemdir.
- İnsan dışı bir varlık olan rüzgâra bu özellik veriliyor.
- Rüzgârın doğrudan konuşma cümlesi yazılmadığından konuşturma değil, kişileştirmedir.
Çalışma önerisi
Cümlede gerçek dışı aktarılan ifadeyi bul; ardından insan özelliği mi, ses mi, benzetme mi, aşırılık mı diye sınıflandır.
Kişileştirmeyi konuşturmayla karıştırmak. İnsanlaştırma vardır diye mutlaka diyalog var sanma.
Kendini kontrol et
Hangi sözcük sanatı kanıtlıyor? Tam olarak işaretleyebiliyor musun?