8. sınıf · Türkçe · Anlam ve Yorum
Sözcükte Anlam konu anlatımı
Bir sözcüğün anlamını cümleden bağımsız belirleyemezsin. Sözcükler gerçek, mecaz veya terim anlamıyla kullanılabilir; ayrıca bir kelime farklı cümlelerde farklı anlamlar kazanabilir. Önce cümlenin hangi olaydan, duygudan ya da alandan söz ettiğini belirle. Sonra sözcüğü benzer anlamlı bir ifadeyle değiştirerek yorumunu sına. Bağlama uymayan sözlük anlamı doğru cevap değildir.
Bu konudan soru çöz →Temel kural
Anlamı belirleyen yalnız kelime değil, kelimenin içinde bulunduğu cümledir.
Konuyu öğren
Bağlamı oku
“Ağır çanta” fiziksel ağırlık; “ağır söz” inciticilik anlatır. Aynı sözcük farklı bağlamlarda farklı anlam taşır.
Gerçek ve mecazı ayır
Sözcük temel anlamından uzaklaşıp soyut bir nitelik kazanmışsa mecaz anlamı düşün.
Terimi alanıyla tanı
“Perde” tiyatroda, “kök” matematikte veya dil bilgisinde özel anlam kazanabilir. Alan bilgisini kontrol et.
Yakın anlamla denetle
Bulduğun anlamı sözcüğün yerine koy: Cümlenin anlamı bozuluyorsa seçeneği yeniden değerlendir.
Çözümlü örnek
Örnek durum: “Toplantıda söylediği ağır sözler herkesi üzdü.”
Soru: Bu cümlede “ağır” sözcüğü hangi anlamdadır?
Yanıt: Mecaz anlamda; “kırıcı, incitici”.
- Cümle fiziksel bir nesnenin kütlesinden söz etmiyor.
- “Ağır” sözü kişilerin hissettiği etkiyi anlatıyor.
- “Kırıcı sözler” biçiminde değiştirince temel anlam korunuyor.
Çalışma önerisi
Altı çizilen sözcüğü önce cümlenin bütününde oku. Anlamı kendi sözcüklerinle söyle; şıklarla sonra karşılaştır.
Sözcüğün sözlükteki ilk anlamını her cümleye zorla uygulamak.
Kendini kontrol et
Önerdiğin anlamı kelimenin yerine koyunca cümle aynı mesajı veriyor mu?